Objawy toksyczne; uwarunkowane są one z jednej strony dzia łaniem jadów drobnoustrojów chorobotwórczych, z drugiej zaś — wadli wą przemianą materji, w pierwszym rzędzie powstającą tutaj kwasicą. Nie posiadamy przeciwjadów, działających swoiście na zarazki znajdowane w tej chorobie; stosujemy jednak w cięższych przypadkach surowicę pneu-mokokową wieloważną P. Z. H. (zapalenie ucha bowiem wywołane jest przez pneumokoki) oraz surowicę przeciw lasecznikowi okrężnicy, łub przeciwczerwonkową wieloważną.
Kwasicę zwalczamy zapomecą: a) diety: dwunastogodzinna gło dówka, dłuższe głodzenie przeciwwskazane ;potem dieta jabłkowa w cią gu 2 — 3 dni ( 500 —- 750 gramów surowych jabłek), potem lub odrazu po głodówce pokarm kobiecy, klej lub maślanka z klejem; porcje zwięk szamy szybciej, aniżeli w zatruciu pckarmowem; b) zapomocą natr. bi-carbonicum, podawanego bądź per os w postaci 2% rozczynu (ewentual nie z dietą jabłkową lub bananową), bądź domięśniowo (carboserum — Karpiński 20 g. — 30 g. rozczynu), bądź wreszcie dożylnie (trudne do wykonania technicznie) w postaci 1.1 % rozczynu.